ดาราศาสตร์สินธุและเมโสโปเตเมีย: นิยามหลักฐานกับสมมติฐานต้นกำเนิด

คำว่า “มีดาราศาสตร์” มีหลายระดับ: สังเกตอาทิตย์กับจันทร์ นับฤดูกาล ทำปฏิทิน หรือคำนวณตำแหน่งดาวล่วงหน้า การถกว่าสินธุกับเมโสโปเตเมียใครเริ่มก่อนจะตอบไม่ได้จนกำหนดระดับและหลักฐานที่ใช้เทียบ

เมืองที่มีผังถนนดีไม่ได้พิสูจน์ว่ามีคัมภีร์คำนวณดาว ขณะเดียวกันการไม่พบคัมภีร์อาจเพราะวัสดุสูญหายหรืออักษรอ่านไม่ได้ จึงควรแยก “ยังไม่มีหลักฐานอ่านได้” จาก “ไม่เคยมีความรู้”

หากพบชื่อโหราในภาษาเก่ากับคำ hora ในอีกภาษา รูปคำคล้ายอย่างเดียวไม่พอ ต้องตรวจการลงวันที่ เสียงเปลี่ยนตามหลักภาษา และบริบทที่คำนั้นใช้

วิธีเทียบอย่างเป็นระบบคือทำตารางอายุหลักฐาน วัตถุหรือข้อความ สูตรที่อ่านออก การทำนายที่พิสูจน์วิธีได้ และเส้นทางติดต่อ แล้วปล่อยช่องว่างเมื่อยังไม่มีข้อมูล แทนการตัดสินต้นกำเนิดจากความภูมิใจของสำนัก